بیومارکرها یک رویکرد نوین و پیشرفته در تشخیص سرطان محسوب می‌شوند که به پزشکان اجازه می‌دهند تا با استفاده از تغییرات ژنتیکی یا مولکولی خاص در بدن، سرطان را زودتر و دقیق‌تر شناسایی کنند و درمان‌های هدفمند و شخصی‌سازی شده‌ای را برای بیماران ارائه دهند. به منظور آشنایی بیشتر با این روش تشخیصی به سراغ خانم دکتر راضیه امینی مدیر گروه پزشکی مولکولی رفتیم و نظر ایشان را در مورد این روش تشخیصی جویا شدیم. متن خبر به این شرح است:

 

1. آیا بیومارکرها را می توان به عنوان ابزار تشخیص سرطان در نظر گرفت و در تشخیص زودهنگام چه درجه ای از اهمیت را دارند؟

 در بیماری سرطان تشخیص زودهنگام آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است زیرا شانس درمان مؤثر و افزایش طول عمر بیمار را به طور چشمگیری بالا می برد. بیومارکرها می توانند به عنوان ابزارهای غیرتهاجمی یا کم تهاجمی قبل از بروز علائم بالینی آشکار حضور سلول های سرطانی یا تغییرات پیش سرطانی را نشان دهند.

 

2. وقتی می گوییم بیومارکر، منظور چه نوع مولکولی ست؟

 

بیومارکرها شامل طیف وسیعی از مولکول ها مانند پروتئین ها، RNAهای کوچک (miRNA)، متیلاسیون DNA و جهش های ژنی هستند که در مایعات زیستی نظیر خون، ادرار و بزاق قابل شناسایی اند.

 

 

3. مزیت استفاده از این بیومارکرها چیست؟

 

استفاده از این نشانگرها چند مزیت اساسی دارد: 1. تشخیص زودهنگام و امکان شناسایی تغییرات پیش سرطانی پیش از ظهور علائم بالینی. 2. غربالگری هدفمند تمایز ضایعات خوش خیم و بدخیم با دقت بالاتر 3. پایش درمان ارزیابی پاسخ به درمان و تشخیص عود بیماری.

 

 

4. آیا هر نوع سرطان با بیومارکر خاصی شناسایی می شود؟

بله، برای نمونه، پروتئین CA-125 در غربالگری سرطان تخمدان، PSA در سرطان پروستات و CEA در سرطان کولورکتال کاربرد بالینی پیدا کرده اند. همچنین فناوری های نوین مانند تست های cfDNA (DNA آزاد توموری در خون) و liquid biopsy چشم انداز جدیدی در تشخیص زودهنگام و مانیتورینگ سرطان گشوده اند.

 

5. محدودیت های استفاده از این ابزار تشخیصی در چیست؟

 

محدودیت هایی همچون حساسیت و ویژگی ناکافی برخی نشانگرها، ناهمگونی تومورها و نیاز به استانداردسازی روشهای آزمایشگاهی چالش های عمده در مسیر کاربرد گسترده بالینی بیومارکرها محسوب میشوند.

 

 

6. در مجموع نقش بیومارکرها را در تشخیص سرطان چگونه ارزیابی می کنید؟

در مجموع بیومارکرها ظرفیت بالایی در تشخیص زودهنگام سرطان دارند و می توانند مکمل روش های موجود غربالگری و تصویر برداری باشند. توسعه فناوری های دقیق تر و اعتبار سنجی گسترده تر این نشانگرها، می تواند راه را برای استفاده روتین از آن ها در سیستم های بهداشتی هموار سازد و نهایتاً به کاهش مرگ و میر ناشی از سرطان منجر شود.